سیدخلیل مرتضوی

رييس جمهور با با بيان اينکه قدم دوم دولت در تعامل سازنده با جهان حضور در اجلاس همکاري‌هاي شانگهاي بود، افزود: تماس و مذاکره با سران حاضر در اجلاس شانگهاي داشتيم و همچنين با برخي وزراي خارجه که به جاي سران شرکت کرده بودند مذاکره داشتيم به ويژه دو ملاقات با رئيس جمهور چين و روسيه داشتيم که بسيار قابل اهميت بوده است.

متن کامل سخنان رييس جمهور در پايان جلسه هيات دولت به اين شرح است:

بسم‌الله الرحمن الرحيم.

يکي از برنامه‌هايي که براي دولت حائز اهميت بوده، مسأله تعامل مؤثر با جهان است که به عنوان يکي از بخش‌هاي گفتمان دولت نيز از ابتدا مطرح بوده است. دولت در مدت 45 روز گذشته در سه مرحله در بحث تعامل سازنده قدم‌هايي را به پيش گذاشته است. مرحله اول، حضور بيش از 55 هيأت خارجي که 11 هيأت آن در سطح سران و بقيه در سطح وزرا يا روساي مجالس بود که در مراسم تحليف بودند، ‌حضور و تماس با آنها اولين قدم در ديپلماسي خارجي اين دولت بود که در فضاي بين‌المللي بسيار تأثيرگذار بود.

قدم دوم دولت، حضور در اجلاس همکاري‌هاي شانگهاي در بيشکک بود و تماس و مذاکره با سراني که در اين اجلاس حضور داشتند و همچنين با برخي از وزراي خارجه‌اي که بجاي سران شرکت کرده بودند. بويژه ملاقات با رييس‌جمهور چين و رييس‌جمهور روسيه که از جمله ملاقات‌هاي حائز اهميت براي ما بود و مذاکرات ما در بخش‌هاي مختلف روابط دوجانبه‌اي، منطقه‌اي و بين‌المللي مورد بررسي قرار گرفت.

ارتباط با اين دو رييس‌جمهور به صورتي که ما در ملاقات مشخص کرديم، توسط نمايندگان رييس‌جمهور سه کشور ادامه خواهد يافت.

قدم سوم حضور رييس‌جمهور و هيأت همراه در اجلاس مجمع عمومي سازمان ملل بود که در چند بخش اين حرکت صورت گرفت.

در ديپلماسي رسمي، 18 ملاقات دوجانبه در اين سفر با مقامات يا روساي سازمان‌هاي بين‌المللي انجام گرفت و در ديپلماسي عمومي، سخنراني‌ها و حضور در جلسات مسئولين رسانه‌ها، رهبران اسلامي در آمريکا و همچنين صاحبنظران آمريکايي و همچنين شرکت در جلسه‌اي که از طرف جامعه آسيايي و شورايعالي روابط خارجي آمريکا برگزار شده بود و حدود 300 نفر از صاحبنظران در اين جلسه شرکت کرده بودند که هم سخنراني انجام شد و هم به سوالات افراد حاضر در جلسه پاسخ داده شد.

در زمينه تبليغات هم مصاحبه‌هايي صورت گرفت با چند کانال تلويزيوني و يک روزنامه معروف و همچنين حضور در جمع ايرانيان که حائز اهميت بود.

عمدتاً در اين سفر قصدمان ارزيابي مجدد از شرايط جهاني نسبت به ايران بود.

جايگاه و چهره ايران در دنيا چهره جديدي است و با اين نظر جديد به ملت و دولت ايران نگاه مي‌کنند. انتخابات 24 خرداد در افکار عمومي بسيار تأثيرگذار بوده و ما ديديم در اين سفر همه مقامات کشورهاي اروپايي که از کشورهاي تعيين کننده اروپايي شرکت کرده بودند، درخواست ملاقات داشتند، به گونه‌اي که با برخي از کشورهاي اروپايي و غيراروپايي فرصت نشد ملاقات کنم. اما با کشورهاي مهم اروپايي از قبيل فرانسه، ايتاليا، اسپانيا، اتريش و آلمان ملاقات صورت گرفت و اين نشان داد که آن چيزي که به نام تحريم قبلاً مطرح مي‌کردند و حتي جزيي از اين تحريم‌ها بود،تماس با مقامات بالا است، که آن فضا کاملاً شکسته شد.

نکته دوم اين بود که ما در اين سفر مي‌خواستيم مسأله حقوق مردم ايران، بحث حق هسته‌اي ايران، مظلوميت ايران و غيرقانوني بودن تحريم‌ها را در جلسات خصوصي، عمومي، سخنراني‌ها، مصاحبه‌ها تبيين کنيم که من فکر مي‌کنم در اين زمينه هيأت موفق بود. بسياري از مقامات کشورها براي ملاقات گاهي خودشان پيش قدم مي‌شدند و مي‌گفتند که اين تحريم‌‌ها ناکارآمد است و حتي مي‌گفتند که اين تحريم‌ها غيرعادلانه است و حتي ما آنجايي که مي‌گفتيم اين تحريم‌ها غيرانساني است، آنها اين را به يک تعبيري مي‌پذيرفتند و قبول مي‌کردند.

من فکر مي‌کنم اقتضاي فضاي بين‌المللي اين هست که تحريم بايد کنار گذاشته شود، البته به حقوق ملت ايران کاملاً با زبان روشن بايد اذعان کنند، اين حق مردم ايران است، آنها چه اين حق را به رسميت بشناسند يا نشناسند تأثيري ندارد، اما براي اينکه به اين حق اذعان کنند و فضا مثبت شود و در قدم‌هاي بعدي ما بتوانيم بار ناحقي که بر دوش مردم است برداريم، قدم‌هايي بايد برداشته شود.

در اين زمينه من فکر مي‌کنم قدم مهمي برداشته شد و آن اينکه اولين اجلاس وزراي خارجه 1+5 در نيويورک تشکيل شد.

در اجلاس 1+5 تقريباً همه شش کشور با صحبت‌هايي که داشتند به نحوي به حقوق هسته‌اي ايران اذعان داشتند. ما يک قدم به پيش گذاشتيم. قدم بعدي اين بودکه اجلاس بعدي بيشتر روي ريز مسايل بحث خواهد شد و اينکه اولين مرحله در اين زمينه چگونه تحقق پيدا کند، طبق توافق نشست نيويورک، در ژنو خواهد بود.

مسأله بعدي اين بود که ما بتوانيم در اين سفر جلوي جنگ جديد در منطقه را بگيريم. مسأله جان، خون و زندگي مسلمان‌ها، امنيت و ثبات منطقه براي ما بسيار مهم است.

در اين زمينه کوشش فراواني شد، در تمام ملاقات‌هاي دوجانبه يا سخنراني‌ها به امنيت و ثبات منطقه و بحث سوريه مخصوصاً اشاره شد، در مذاکرات دوجانبه هم بحث سوريه مطرح شد. من فکر مي‌کنم هيأت در اين زمينه موفق بود به دليل اينکه حداقل در مذاکرات با من، همه اذعان داشتند جنگ جديد به مصلحت منطقه نيست. همه آنهايي که بنده با آنها صحبت کردم از مقامات ارشد اروپايي به يک بياني اعتراف داشتند به اينکه در مساله سوريه ما راه‌حل نظامي نداريم. همه آنها قبول داشتند که در نهايت در زمينه سوريه ما بايد به آراي عمومي مردم تکيه کنيم و هيچ مقام و دولت خارجي حق ندارد براي مردم سوريه تصميم بگيرد. فکر مي کنم قدم موثري در اين زمينه برداشته شد، حتي آمريکايي ها در ملاقاتي که با وزير خارجه داشتند، آنها هم به اين نکته اعتراف کردند که ما حق نداريم نسبت به آينده سوريه و حکومت اين کشور هيچگونه تصميمي بگيريم و اين امر در اختيار مردم سوريه است.

نکته بعد اين که قصد داشتيم فضايي را که اسراييلي ها همواره در آمريکا بوجود مي آورند و با دروغ پراکني هايشان در سالهاي گذشته و هم امسال، چه قبل و چه حين و چه بعد از سفر من - که نتانياهو مي خواست به آمريکا برود - اين فضا را تا حدي براي اسرائيل سخت کنيم و افکار عمومي آمريکا را متوجه کنيم به اينکه بسياري از مطالبي که مطرح مي‌شود، واقعيت ندارد. در روزهاي اوليه که براي مصاحبه رفته بوديم، بحث نابودي اسراييل و يا مساله هولوکاست به عنوان يک سوال بود، اما شما ديديد در مصاحبه آخر که همه خبرنگارها بودند هيچ کس از اين دو موضوع سوال نکرد و بنابراين بسياري از مسائل در اين زمينه که در ذهن مردم بود، پاک و زدوده شد و اين کار را براي اسراييلي ها سخت کرد، البته مي‌دانيد که اسراييل لابي بسيار قوي در آمريکا دارد، در کنگره نفوذ دارد، کار زيادي کردند و اتفاقا اين ما هستيم که بايد جاي خالي يک لابي قوي ايراني را در آينده پر کنيم، بايد کاري کنيم که در بخش هاي مختلف عده اي تلاش کنند براي اينکه افکار و مواضع و نظرات ملت ايران را به گوش مردم آمريکا برسانند و فکر مي کنم خود ايراني هايي که آنجا حضور دارند، بايد آنها اولين قدم را بردارند. من در جلسه با ايرانيان اين را مطرح کردم و گفتم همه ايرانيان در آمريکا صدا و سيماي ما هستند و بايد واقعيت‌هاي ايران را منعکس کنند. در اين زمينه هم بايد تلاش گسترده‌اي صورت گيرد.

مساله بعدي، مساله تروريسم و خطر افراط گري بود، فکر مي کنم موضوع اعتدال آن‌طور که در ايران مورد استقبال قرار گرفت، من کاملا احساس کردم در سازمان ملل و در ساير کشورها نيز اين اعتدال مورد توجه قرار گرفت.

به تعبيري به هر کس مي گفتيم افراط گري و تروريسم يک خطر است، کاملا مي پذيرفتند و آن بحث wave که من در سخنراني مطرح کردم که جهان بايد با افراطي گري و با خشونت مبارزه کند، مورد استقبال بود. بنابراين در اين زمينه هم، من فکر مي کنم نگاه و نظر ايران مورد استقبال بود. حتي دبيرکل سازمان ملل بر اين نکته در مذاکره خصوصي با من تاکيد مي کرد. دنيا فهميده که اساسا افراطي گري و تروريسم براي ثبات و امنيت جهاني يک خطر بزرگ است. دنيا قبول دارد در اين زمينه همه بايد دست به دست هم بدهيم و با افراط مبارزه کنيم و اين نکته‌اي که بيان ما بيان صلح و اعتدال و بيان همبستگي جهان، همزيستي مسالمت آميز است، چيزي بود که در اين سفر ما آن را دنبال مي‌کرديم.

يکي ديگر از نکات هم مساله کاهش تنش و جلوگيري از افزايش تنش بين ايران و آمريکا بود. من قبلا هم در سياست هاي دولت اعلام کرده بودم که ما خواستار افزايش تنش با هيچ کشوري از جمله آ‌مريکا نيستيم و اگر زمينه‌اي باشد مي خواهيم اين تنش را کاهش دهيم. مقامات آمريکايي در اين سفر اصرار داشتند و دنبال مي کردند که بين دو رييس جمهور ملاقات صورت بگيرد. قبل از اينکه از ايران حرکت کنم، چند روز قبل از سفر، اولين پيام را آنها فرستادند و اولين پيام آنها مربوط مي شود به روز جمعه، پيام بعدي دوباره در همان روز جمعه بود، در روز شنبه و يکشنبه هم اين روند ادامه يافت و مجموعا 5 پيام فرستاده بودند و ما پاسخي به اين پيام ها نداده بوديم و من به دوستان وزارت خارجه گفتم که وقتي وارد نيويورک شدم، تصميم مي گيرم و بعد پيام بعدي و صحبت هاي بعدي و در نهايت اين ملاقات صورت نگرفت. نسبت به ابعاد و زوايا فرصت توافق روي جزييات نبود. بعد صحبت اين بود که يک ملاقات کوتاه چند دقيقه اي بين من و رييس جمهور آ‌مريکا در راهروهاي مجمع عمومي و يا يکي از جلساتي که ما شرکت داريم، صورت بگيرد. من موافق نبودم با اين کار، به هر حال عملي نشد. بحث ادامه داشت به صور مختلف، جوي در رسانه هاي آمريکا شروع شد و آن اينکه ايران در اين سفر آمريکا را تحقير کرده و يا بعضي رسانه ها با اين تعبير که روحاني دست رد به سينه اوباما زد، کاخ سفيد تحقير شد، من از اين حرکت و روند رسانه ها که البته شايد يک مقدار طبيعي بود و کمي اسراييلي ها دامن مي زدند، خوشحال نبودم، لذا در مصاحبه اي گفتم اساسا بحث تحقير مطرح نيست و درخواست يک ملاقات بوده، ما علي الاصول با ملاقات مخالفتي نداشتيم، اما زمينه‌ها، مقدمات و شرايط لازم براي اين ملاقات فراهم نشد. اين ملاقات مهم بود چون بعد از 35 سال براي اولين بار دو رييس جمهور مي خواستند پاي ميز مذاکره بنشينند و اين کار آسان نبود. اين مسأله يک مقدار فضا را گل آلود کرد و معمولا از فضاي گل آلود ديگران ماهي مي گيرند و به نفع ما نخواهد بود و مي خواستم اين فضا ترميم شود. البته ملاقات دو وزير خارجه در حاشيه جلسه با 1+5 صورت گرفته بود و مقداري مساله را تخفيف داده بود تا اينکه دو طرف که با هم در تماس بودند بحث شده بود که من در روز جمعه که مي خواهم بازگردم، آقاي اوباما تماس بگيرد و ما يک تماس تلفني داشته باشيم. در نهايت ما در لحظه حرکت با اين مساله مواجه شديم که به هر حال آنها به موبايل سفير ما زنگ زدند و من درست در لحظاتي که مي خواستم از هتل خارج شوم، چند دقيقه اي با هم تلفني صحبت کرديم.

به نظر من، در مساله ايران و ‌آمريکا ما مسائل فراواني داريم، من در اين مکالمه به آقاي اوباما گفتم در 35 سال گذشته بين ايران و آمريکا فضاي بسيار تاريکي وجود داشته، مسائل بسيار زيادي بوده، مردم ما در موارد مختلف با اعمال آمريکا مخالف بودند. مساله ايران و آ‌مريکا مساله اي نيست که در کوتاه مدت بخواهد قابل حل باشد، او هم در جواب همين را گفت ومن هم گفتم و مي گويم که اين مساله يک شبه حل نمي شود. عمده بحث ما درباره مسأله هسته‌اي بود و تاکيد اينکه مساله هسته اي بايد در يک زمان کوتاهي حل و فصل شود، او هم مي گفت من قبول دارم و يک بحث هاي حاشيه اي هم در اين تلفن مطرح شد و برگشتيم به بحث هسته‌اي. اوباما در اين تلفن هم گفت که هم شما در سخنراني تاکيد کرديد دنبال سلاح هسته اي نيستيد و هم رهبري ايران گفتند توليد سلاح از لحاظ شرعي حرام است، بنابراين راه باز است که مذاکرات به نتيجه برسد.

اما مردم ما بايد بدانند که مسائل خارجي پيش روي ما، راه همواري نيست، راه دشواري ما پيش رو داريم، نمي شود مشکلات 8 ساله يا 10 ساله را در 10 روز حل و فصل کرد. به هر حال دنياي سياست، فراز و نشيب زيادي دارد. خود آقاي اوباما گفت ما در داخل مشکلات فراواني داريم و شما هم در داخل ايران مشکلات فراواني داريد و بنابراين بايد فکر کنيم چطور از اين مشکلات عبور کنيم. مي دانيد که مقامات آمريکايي هر کدام با يک لحن حرف مي زنند و يک جور حرف مي زنند، يک روز فشار به آنها وارد مي‌شود، يک جور حرف مي زنند و يک بار فشار نيست يک جور ديگر حرف مي‌زنند. به نظر من اينها مهم نيست، آنچه مهم است ما حس مي کنيم يعني حس من در اين سفر اين است که آنهايي که فکر مي کردند با تحريم، ملت ايران سر فرود مي آ‌ورد و بالاتر و با فشار تحريم مردم از نظام جدا مي‌شوند، با اين انتخابات شکوهمند مايوس شدند، يعني ديدند هر چه هم فشار باشد، مردم از نظام جدا نمي شوند، نشاط سياسي مردم از بين نمي رود و احساس کردند که تحريم راه حل درستي نيست. من اين را به رييس اتحاديه اروپا که به ديدار من آمده بود و خانم اشتون هم در همان ملاقات بود به آنها گفتم که شما رسيديد به اين نتيجه که تحريم راه حل درستي نيست و او با سکوتش در برابر اين حرف علي‌القاعده قبول کرد. من گفتم بحث شما چيست واقعا اعتماد مي خواهيد و ما هم اعتماد مي خواهيم، خيلي خب اين موضوع راه حل دارد. ما اعتماد مي خواهيم که شما به حق هسته‌اي مردم ايران اعتراف و احترام کنيد، شما هم اعتماد مي خواهيد که بمب هسته‌اي نسازيم، ما که از اول گفته‌ايم، دنبال بمب نيستيم، گفته‌ايم که اين مسأله ميزان و معيار اخلاقي و ديني و مذهبي ما سازگار نيست، ما قرباني سلاح کشتار جمعي هستيم و تنها راه حل، ميز مذاکره است و بس. رييس اتحاديه اروپا در پايان اين ملاقات گفت حرف شما را من قبول دارم، راه‌حل، فقط مذاکره است.

من فکر مي کنم اين اولين قدم براي بازگشت از راه اشتباهي است که ديگران قدم برداشته بودند، البته اين معني اش اين نيست که حالا يک جمله در مذاکره گرفتيم که همه مسائل ما با غرب با يک تلفن حل بشود و يا همه مسائل ما با دو جلسه مذاکره حل بشود. اما من به ملت شريف ايران عرض مي کنم، استواري آنها، استقامت آنها، نشاط آنها، هوشياري، خلق حماسه سياسي آنها، اتحاد دولت و ملت به معني نظام و ملت، کار خود را کرده و فضا را عوض کرده است. دنيا آمادگي جديدي دارد و من فکر مي کنم در اين فضا ما بتوانيم به اهدافي که مدنظر ما است برسيم، البته ممکن است اين در يک هفته يا يک ماه و دو ماه به نتيجه نرسد اما من علامت هاي لازم را براي حرکت به سمت نتيجه مي بينم، روشن است لحن اروپاييها در مذاکراتي که با من داشتند کاملا با گذشته عوض شده است. لحن دبيرکل سازمان ملل با گذشته عوض شده، لحن رييس جمهور آمريکا کاملا با گذشته عوض شده بود. در اين تلفن، معلوم بود که لحن کاملا عوض شده، از همان نامه‌اي که رييس جمهور آمريکا براي من نوشت و تبريک گفت و مسائلي که در نامه مطرح کرده بود، در همان نامه لحن عوض شده بود، يادمان باشد، اين اولين قدم است.

ما بايد تلاش کنيم در ميان مردم، انتظار قدم آخر را ايجاد نکنيم، رسانه ها حواسشان باشد و گمان نکنند با يک سفر و يک ملاقات، مشکلات هسته اي حل شده است و فکر کنند تمام مساله هسته اي حل شده است، به نظر من، سفر و راه جمهوري اسلامي ايران موفق بوده است و البته کار و اراده و حضور مردم و تدبير مقام معظم رهبري موفق بوده است و بنده هم به عنوان يک خادم و خدمتگزار ملت ايران، پيام ملت ايران را منتقل کرده ام.

اميدوارم بتوانيم آن راه و مسير را ادامه دهيم و مردم ما به اميد خدا در آينده اي نه چندان دور شاهد پيروزي هاي بيشتري از مقاومت و ايستادگي خودشان باشند و ما هم بتوانيم در اين راستا خدمت لازم را به مردم انجام دهيم.

سوال: نظر شما درباره اظهارات شب گذشته نخست وزير رژيم صهيونيستي در مجمع عمومي سازمان ملل چيست؟

وقتي يک رژيم تجاوزگر در منطقه نسبت به جمهوري اسلامي ايران با لحني درشت صحبت کند، ما اصلا نبايد ناراحت بشويم و توقعي‌اي هم غير از اين از اسراييل نداريم. به هر حال اسراييلي ها وقتي مي بينند که شمشيرشان کند شده و منطق در جهان حاکم شده است و وقتي مي بينند که نداي صلح ملت ايران که هميشه صلح جو بوده است و هيچ گاه به دنبال تجاوز نبوده است، بهتر به گوش مردم و جهانيان مي رسد، حتما ناراحت و عصباني مي شوند. اسراييلي ها از روز اول انتخابات نسبت به مردم و من که خادم مردم ايران هستم بداخلاقي مي کنند. طبيعي است و ما غير از اين نبايد از اسراييل انتظار داشته باشيم به گمانم اين جملات نشان مي دهد که راه ما درست و دقيق است و بايد با استقامت بيشتري اين راه را ادامه دهيم.

سوال: نظر شما درباره اقدام کنگره آمريکا براي تعويق اجراي تحريم هاي جديد عليه ايران تا مشخص شدن نتايج مذاکرات ژنو چيست؟

شما مي دانيد که در آمريکا دو نظر وجود دارد؛ نظر کنگره اين است که تحريم ها تشديد شود و شما مي دانيد در مجلس نمايندگان مصوبه اي در اين زمينه بوده است و سنا هم بنا بوده که مصوبه اي در اين زمينه بگذراند و طرح اين بوده که تصويب آن با آراء بالاي دو سوم باشد که دولت نتواند وتو کند. اين راه، راه خطا و اشتباه است، ظاهر امر اين است که دولت آمريکا با اين راه مخالف است، دليل اين مخالفت هم اين است که دولت آمريکا در 1+5 حضور فعال دارد. گمان مي کنم مذاکرات ژنو اگر با موفقيت توام باشد، حتما جلوي بسياري از کارهاي افراطي آدمهايي که به دنبال تندروي و افراط و بعضا خشونت و جنگ هستند، گرفته مي‌شود. ما از اول هم گفتيم بازي برد - باخت نمي خواهيم که ايران ببرد و ديگران ببازند، ما بدنبال بازي برد - برد هستيم که هم ما ببريم هم آنها، برد هر دوي ما وقتي است که تحريم برداشته شود، وقتي اعتماد دو طرفه باشد برد هر دو است. من اميدوارم که اجلاس آينده ژنو موفق باشد و اميدوارم که سنا و کنگره دچار خطاي گذشته نشوند.

سوال: ارزيابي شما از جلسه مشترک ديشب دولت و مجلس و مهمترين دستاورد آن چيست؟

بهترين دستاورد، وقتي است که ما خدمت نمايندگان محترم مجلس مي نشينيم و نظرات آنها را مي‌شنويم. البته اين نشست مشترک و اولين ديدار و نشست بود. اين ديدارها ادامه خواهد داشت. قبلا هم گفته‌ام مسايل کشور با وحدت و اتحاد و هماهنگي بين قوا پيش مي‌رود و حتما دولت به تنهايي قادر به برطرف کردن همه مشکلات نيست و دولت نيازمند به حمايت مجلس است. دولت نيازمند به حمايت قاطع مقام معظم رهبري و حمايت مردم است و مجلس نقش بسيار تاثيرگذاري در حمايت از دولت دارد. همان طور که شما اشاره کرديد وزرا را مجلس شوراي اسلامي به آنها راي اعتماد مي‌دهند. ان شاءالله، در وقت مقرر سه وزير باقي مانده معرفي خواهند شد و مجلس به آنها راي خواهد داد و دولت به صورت کامل اميدوارم کار خود را ادامه دهد. از جلسه ديشب بسيار راضي هستم و آغاز بسيار خوبي براي هماهنگي و همکاري بيشتر بين مجلس محترم شوراي اسلامي و دولت تدبير و اميد خواهد بود.

سوال: نظر شما درباره انتقادات به نتايج سفر به نيويورک چيست؟

يکي از مشخصات اين دولت اين است که انتقاد پذير است و هر کس با هر لحني انتقاد کند، البته ما دلمان مي خواهد لحن انتقاد کاملا مودبانه و اخلاقي باشد و اعتراض حتما در چارچوب قواعد بازي باشد، به هر حال دولت از اين به بعد قدم هاي بلندتري خواهد برداشت و اين قدم کوچک دولت خواهد بود. برخي ممکن است مخالف باشند و يا اعتراض کنند. حق آنهاست که اعتراض کنند، اتفاقا من خودم به دو دستگاه مهم نظرسنجي گفتم که در کشور نظرسنجي دقيق کنند و نظر مردم را بگيرند تا ببينيم اين حرکت دولت که گامي به پيش گذاشته است، چقدر موافق و چقدر مخالف دارد، حتي اگر مخالفين راه اين دولت يک درصد باشند، آن يک درصد حق دارند حرف بزنند و نقد کنند. منتها همه يادمان باشد که در صحبت، نقد و انتقاد حتما منافع ملي را در نظر قرار دهيم. حتما نقد ما سازنده باشد و اخلاقي باشد، همه ما، حالا ممکن است دولت هم به کسي نقد داشته باشد و آن هم به همين صورت است، هيچ اشکالي ندارد اگر کسي نظري و نقدي دارد بيان کند، منتها بدانيد که دولت در يک مسير دشواري در حال حرکت است و حمايت مردم و نظر مردم و مجلس شوراي اسلامي بويژه حمايت مقام معظم رهبري سرمايه هاي اصلي ما در اين راه هستند، اگر اينها نباشد دولت يا نمي تواند به اهداف برسد و يا بسيار سخت به اهداف خواهد رسيد. ما نيازمند اينها هستيم اما در عين حال انتقاد هم آزاد است.

سوال: مذاکرات ژنو را چگونه ارزيابي مي کنيد؟

اينکه در مذاکرات چه مسايلي مطرح مي شود و ايران و ديگران چه خواهند گفت علي الظاهر توافق نيويورک اين بوده است که ايران طرحش را در ژنو روي ميز بگذارد و اين مهم است. ايران يک طرح دقيق را براي اين مرحله آماده کرده است و ان شاءالله روي ميز خواهد گذاشت و با طرف 1+5 وارد گفتگو و مذاکره خواهد شد. ما اميدواريم يا به طور کلي در اين طرح بتوانيم به توافق کامل برسيم يا لااقل در کليات اين طرح به توافق برسيم. توافقات ما مي تواند بسيار تاثيرگذار باشد و البته مي دانيد که قدم اول بسيار سخت برداشته مي شود، اما اگر ما بتوانيم اين قدم را در اين اجلاس و اجلاس هاي بعدي برداريم قدم هاي بعدي آسان خواهد بود.

سوال: توضيح بيشتري مي فرماييد درباره طرح برقراري خط پروازي مستقيم بين ايران و آمريکا که اخيرا دستور پيگيري آن گويا از طرف شما صادر شده است.

قبلا هم، قبل از تحريم و اينها ايران در سال هاي پيش هم دنبال اين کار بود، طرف آمريکايي موافقت نکرده بود. اين بار هم حتما با مشکلات زيادي مواجه هست.

ما در آمريکا وقتي در خدمت ايرانيان عزيز مقيم رسيديم که يک جلسه بسيار پرشوري بود، حالا اگر يک وقتي صدا و سيما آن جلسه را پخش کند، مردم خواهند ديد که با چه شور و اشتياقي حرف مي زدند، من معتقدم همه ايرانياني که در خارج از کشور زندگي مي کنند بايد بتوانند به راحتي به کشورشان رفت و آمد کنند و از رفت و آمد نکردن آنها هم ما ضرر مي کنيم و هم آنها. مخصوصا نسل جديد، بچه ها، نوجوانان و جوانان شان. حق طبيعي هر ايراني است که بيايد وطنش، اقوامش، شهرش، ديارش، زيبايي ها و مردم کشورش را ببيند.

اساسا اين رابطه بسيار مهم است، من در مکالمه با آقاي اوباما هم گفتم که رابطه دو ملت مي تواند آغازي باشد براي راه طولاني که ما در پيش داريم.

بنده به مسئولان گفتم که بروند و شروع به اقدام کنند. ما مي خواهيم به ايراني هاي خارج از کشور و ايرانيان مقيم آمريکا بگوييم که دولت ايران در اين زمينه حساس است، براي تسهيل راه آنها اولين گام را برداشته، بله ممکن است آنها نپذيرند، يا اگر بخواهند بپذيرند راه سختي در پيش است، شما مي دانيد الان هواپيماي ما بخواهد در کشوري بنزين بگيرد، دچار چه مشکلاتي هست، مسائل بانکي و مالي ما، البته مي دانيد که اگر چنين چيزي بخواهد تحقق يابد يکي دو روزه نيست که ماه ها طول مي کشد و ان شا الله اميدواريم تا آن ماه ها مسائل تحريم هم ديگر نباشد.

سوال: درباره حضور شهردار تهران در جلسات هيات دولت توضيح مي دهيد؟

صحبت‌هايي در اين مورد شده است، البته بعد از اينکه آقاي شهردار انتخاب شدند، ديگر فرصتي نشده ما همديگر را ببينيم. اگر ضرورتي داشته باشد، مشکلي نخواهد بود.

سوال: ابتدا درباره برنامه دولت براي ادامه اجراي هدفمندي يارانه ها و دوم درباره اتفاقي که در فرودگاه مهرآباد رخ داد و مشکلاتي که بوجود آوردند، توضيح دهيد. گروه هاي خودسر در دولتهاي مختلف وجود داشته اند و در اين دولت هم، دولت چه واکنشي در برابر آنها خواهد داشت؟

در اصل اينکه ما با گروه هاي خودسر مقابله خواهيم کرد، هيچ ترديدي نيست، منتها دولت دلش نمي خواهد در اين زمينه شبهه اي باشد مبني بر اينکه وقتي عده اي در برابر رييس جمهور يک کار خلاف اخلاقي کردند، دولت از اينجا شروع کند؛ گروه هاي خودسر خيلي جاهاي ديگر خودشان و بداخلاقي هايشان را نشان مي دهند.

خواهش من اين است که اين بداخلاقي ها کنار گذاشته شود تا اصلا نيازي نباشد که دولت و دستگاه قضايي برخورد کند و آن تندروي را در اين کشور به انزوا بکشاند، اين کار را به حول قوه الهي خواهيم کرد. اين کار را مردم ما بايد انجام دهند.

خواهش ما از مردم اين است که طبق گفته پيغمبر که فرمود اولين قدم در برابر آدم هاي بداخلاق و نهي از منکر آنها اين است که وقتي آدمي کار بدي مي کند زماني که ديگران به او برسند، اخم کرده و ترش‌رويي کنند،. اگر ملت ما در اولين برخورد نسبت به تندروها رو ترش کنند، اين قدم بسيار مهمي در مقابله با خودسري است.

قدم بعدي نصيحت و صحبت کردن است و يک زماني اگر نياز و لازم بود دستگاه هاي امنيتي و انتظامي وارد عمل مي شوند، اما من فکر مي کنم نداي انتخابات و فرياد انتخابات به خوبي اين را گفته که مردم ما چه مي خواهند، من خواهش مي کنم از کساني که هنوز شيوه هاي گذشته را کنار نگذاشتند، پنبه را از گوش خود در بياورند و گوش کنند، در آن صورت فکر مي کنم مساله حل شده باشد.

سوال: راجع به هدفمندي يارانه‌ها توضيح دهيد.

درباره هدفمندي يارانه‌ها نيز 4 کميته تشکيل داديم براي بحث هدفمندي يارانه ها و اصلاحاتي که نياز است. ما فکر مي کنيم در مرحله اول اجراي يارانه‌ها، يک اصلاحاتي نياز است که الان کميته هاي کاري در دولت تشکيل شده ولي هنوز نتايج آن نيامده است و بايد نتايج بيايد و در هيات وزيران بحث شود و شايد در لايحه بودجه سال 93 بخشي از آن را اعمال کنيم. تصميم دولت اين است که تا زماني که مرحله اول هدفمندي يارانه‌ها به طور کامل اصلاح نشده وارد فاز دوم نشويم و براي فاز دوم هم دولت فکر مي‌ کند چگونه و به چه صورت وارد فاز دوم هدفمندي يارانه‌ها شود.

ببينيد هدفمندي يارانه‌ها اهدافي داشت، ما آن اهداف نبايد يادمان برود. هدفمندي يارانه‌ها مي‌خواست که مصرف انرژي را متعادل کند و جلوي شدت مصرف انرژي را بگيرد، شدت انرژي کاري کرده که شما مي‌دانيد روزانه چقدر بنزين داريم وارد مي‌کنيم، خوب اين براي اين بود که ما بتوانيم خودکفا شويم و روي پاي خودمان بايستيم، اساساً آلودگي هوا کمتر شود و مردم از وسايل نقليه عمومي بيشتر استفاده کنند.

اساساً هدفمندي يارانه‌ها قرار بود که علامت‌هاي لازم به بخش توليد را بدهد که در چه زمينه‌اي بيشتر سرمايه‌گذاري کنند، اما آن هدف‌ها کم‌کم در حال فراموشي است. ما مي‌خواهيم برگرديم به اهداف هدفمندي يارانه‌ها و اميدوارم بتوانيم در اصلاحات بعدي در اين زمينه يا در قانون بودجه يا تصميماتي که دولت اتخاذ مي‌کند با رفع نواقص اين مسير را ادامه دهيم.

سوال: نظرتان در خصوص پيشنهادهاي هسته‌اي غرب مبني بر توقف غني‌سازي 20 درصد، بازديد بازرسان آژانس از فوردو و پذيرش پروتکل الحاقي که آقاي "کري" مطرح کردند و تکليف معاونت‌هاي باقيمانده رياست جمهوري در نهايت چه خواهد شد؟

نسبت به بحث هسته‌اي حرف و بحث زياد است، آنچه مردم مي‌توانند مطمئن باشند اين است که اصل اين فناوري قابل گفتگو نيست، اصل غني سازي در ايران قابل گفتگو نيست، اما اينکه ويژگي‌ها و خصوصيات اينها مورد مذاکره قرار گيرد، مسايلي است که بايد وارد بحث شويم که ببينيم پيشنهاد طرف مقابل و پيشنهاد ما چيست؟

اصول ما اين است که ما در برابر آژانس درهاي سايت‌هاي هسته‌اي را باز گذاشتيم و آنها مي‌توانند نظارت کنند، من در آمريکا در يک مصاحبه‌اي گفتم که چيزي براي پنهان کردن در بخش هسته‌اي نداريم؛ وقتي حساب ما پاک است، دست ما باز است. بالاترين مسأله اينکه رهبر معظم انقلاب فرموده ما دنبال سلاح هسته‌اي نيستيم، ايشان نه تنها به عنوان مرجع تقليد بلکه به عنوان رهبر انقلاب اسلامي اين حرف را مي‌زند، يعني آبروي نظام و کشور همه‌اش در کنار اين حرف است، بنابراين اين بهترين اعتماد را براي دنيا ايجاد مي‌کند.

ما نسبت به ريزه‌کاري‌ها وارد بحث مي‌شويم اما اصول حقوق هسته‌اي را به هيچ عنوان قابل مذاکره نمي‌دانيم.

در مورد تکليف معاونت‌هاي بين‌الملل و اجتماعي بايد گفت، دولت نمي‌خواهد آنها را فعال کند. هنوز نيازي نمي‌بيند که اين معاونت‌ها را فعال کند، بنابراين اين معاونت‌ها فعال نخواهد بود، البته هنوز آنها را منحل هم نکرديم، ولي بعيد مي‌دانم که از اين معاونت‌ها ضرورتي باشد استفاده شود و هر مقداري که ضرورت باشد از اين ظرفيت گذشته استفاده مي‌شود. /وبلاگ مترجم سیدخلیل مرتضوی /بوکانکردستان