سیدخلیل مرتضوی

به گزارش خبرگزاری خانه ملت؛ متن برنامه پیشنهادی بیژن زنگنه وزیر پیشنهادی نفت که به مجلس شورای اسلامی تقدیم شده به شرح زیر است:

مقدمه

اهمیت صنعت نفت در ایران بر هیچ کس پوشیده نیست. این صنعت و منابع مالی حاصل از تولید و صادرات نفت خام، دست کم در 10 سال اخیر نه تنها نقشی تعیین کننده در ساختار اقتصاد ملی ایران داشته، بلکه در حوزه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی کشور نیز دارای نقشی انکارناپذیر بوده است.

در برهه‌هایی از تاریخ، هر گاه که این صنعت با مدیریت و برنامه‌ریزی درست عمل کرده، نه تنها منابع کافی برای اجرای طرح‌های سرمایه‌گذاری دولت فراهم کرده، بلکه با اجرای طرح‌های توسعه‌ای خود به ایجاد اشتغال وسیع پرداخته و به همراه آن، هزاران واحد صنعتی و شرکت‌های مشاوره و پیمانکاری را در اندازه‌های مختلف فعال کرده و از این رهگذر، محرک و انگیزاننده سرمایه‌گذاری صنعتی و خدماتی و تولید ارزش افزوده در دیگر بخش‌ها نیز شده است.

درهم‌آمیزی توسعه صنعت نفت با توسعه صنایع پایین‌دستی آن و به ویژه صنایع تولید فرآورده‌های پتروشیمیایی، موجب افزایش حجم عظیم تولید این محصولات و بالابردن جهشی رقم صادرات غیرنفتی کشور نیز شده است. توسعه فازهای مختلف میدان پارس جنوبی در عسلویه که از ابتدا در پیوند با توسعه واحدهای پتروشیمی پایین دستی آن تعریف شد و نیز توسعه واحدهای پتروشیمی متعدد در بندر امام خمینی از بهترین ‌نمونه‌های چنین دورانی از شکوفایی صنعت نفت ایران می‌باشد.

در همین دوران بود که به پیشنهاد وزارت نفت، صندوق ذخیره ارزی نیز با هدف بهره‌گیری ماندگار از بخشی از درآمدهای حاصل از صادرات نفت خام برای اعطای وام به تولیدکنندگان بخش خصوصی شکل گرفت و فعال شد.

پیچیدگی و چند انضباطی بودن صنعت نفت در  ایران و کشورهای بزرگ نفت‌خیز مشابه، موجب آن شده که وزارت نفت، تنها تأمین‌کننده انرژی اولیه مورد نیاز کشور نبوده و در میدان عمل، به مراتب فراتر از یک بخش اثرگذار باشد و به ویژه در شرایط حساس، در خدمت تحکیم امنیت ملی، توسعه همه‌جانبه کشور، پیشبرد اهداف سیاست خارجی و حتی ایجاد تعادل‌های منطقه‌ای و حتی محرومیت‌زدایی هم قرار گیرد.

در شرایط کنونی و با توجه به آثار و تبعات تحریم‌های تحمیلی و محدودیت‌های ایجاد شده برای صنعت نفت و کل کشور ضرورت ایفای نقش چند انضباطی توسط وزرات نفت در همراهی با مدیریت عالی کشور برای عبور موفق از تنگناهای موجود ضروری‌تر از هر زمان شده است.

آنچه در صفحات آتی تقدیم می‌شود و عرفا از آن به عنوان برنامه وزیر نام برده می‌شود، در واقع راهکار‌ها و راهبردهای عملیاتی است که برای اجرای سیاست‌های کلی نظام و قوانین موضوعه در حوزه نفت پیشنهاد شده است.

در فصل نخست این مجموعه، اسناد بالادستی حاکم بر برنامه پیشنهادی شامل سیاست‌های کلی ابلاغی مقام معظم رهبری در بخش نفت و گاز و قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه و قانون نفت آورده شده و در فصل دوم مجموعه تقدیمی، برنامه کوتاه مدت پیشنهادی برای وزارت نفت آمده که عمدتاً ناظر بر اقداماتی است که باید توسط وزارت نفت با توجه به وجود شرایط ویژه و تحریم‌های تحمیلی بر کشور و با فرض ادامه آن‌ها، به فوریت به مورد اجرا گذارده شود. در فصل سوم نیز برنامه پیشنهادی دراز مدت برای وزارت نفت ارایه شده است. لازم به تاکید است که کاسته شدن از شدت تحریم‌های تحمیلی علیه صنعت نفت در میزان تحقق اهداف کلان پیش‌بینی شده، بسیار تاثیرگذار خواهد بود.

در نهایت در فصل چهارم نیز به تبیین پاره‌ای از راهبردهای پیشنهادی در برنامه درازمدت پرداخته شده است.

یادآور می‌شود که در تنظیم مجموعه تقدیمی، به دلیل شرایط خاص حاکم بر صنعت نفت، نخست از ارایه گزارش مکتوب برای بیان وضعیت موجود و نیز ارزیابی عملکرد صنعت نفت در مقایسه با اهداف مصوب، خودداری شده است و در ادامه نیز در برنامه کوتاه مدت تقدیمی صرفا به بیان عناوین اکتفا شده و از تشریح راهکارهای عملیاتی در هر مورد به صورت مکتوب پرهیز شده است که البته امکان ارایه توضیحات شفاهی در جلسات با نمایندگان در این مورد فراهم است.

فصل اول: اسناد بالادستی حاکم بر برنامه پیشنهادی

مهم‌ترین اسناد بالادستی حاکم بر برنامه پیشنهادی را می‌توان به ترتیب زیر برشمرد: